بازگشایی نقشه راه انتقال انرژی عادلانه اندونزی

منبع: indonesiaatmelbourne.unimelb.edu.au

انرژی خورشیدی نقطه تمرکز انتقال انرژی اندونزی خواهد بود. عکس از بانک توسعه آسیایی از فلیکر.

16 نوامبر 2023

مشارکت انتقال انرژی عادلانه اندونزی (JETP) صندوقی بالغ بر 20 میلیارد دلار است که برای سرمایه گذاری در انرژی پاک طی سه تا پنج سال آینده در نظر گرفته شده است. اندونزی در اجلاس G20 در سال 2022 با گروه شرکای بین المللی - به رهبری ایالات متحده و ژاپن - قرارداد امضا کرد.

به عنوان بخشی از تعهدات خود تحت این چارچوب، اندونزی یک برنامه جامع سرمایه گذاری و سیاست (CIPP) منتشر کرد که نقشه راه رسیدن به اوج انتشار در سال 2030 و صفر شدن خالص تا سال 2050 را شرح می دهد.

بر اساس سناریوی مدل‌سازی شده در CIPP، انتظار می‌رود انرژی خورشیدی منبع اصلی جدید برق در اندونزی باشد. نیاز به رشد سریع از 0.1٪ از تولید انرژی در سال 2022 به 8٪ تا سال 2030 دارد. زمین گرمایی، انرژی آبی و انرژی زیستی نیز باید به سرعت رشد کنند. انتظار می رود برق تولید شده توسط انواع انرژی های تجدیدپذیر از 13 درصد در سال 2022 به 44 درصد در سال 2030 افزایش یابد.

با ورود بیشتر انرژی های تجدیدپذیر، زغال سنگ به تدریج از بین خواهد رفت، اما در کوتاه مدت به عنوان یک منبع انرژی مهم باقی خواهد ماند.

سرمایه گذاری خصوصی نیازمند اصلاحات در بازار است

برای دستیابی به این اهداف بلندپروازانه، بخش خصوصی نقش پیشرو در تامین مالی و توسعه پروژه ایفا خواهد کرد. اندونزی و شرکت برق دولتی آن، PLN، در زمینه القای توسعه بخش خصوصی انرژی های تجدیدپذیر، به ویژه بادی و خورشیدی، سابقه خوبی ندارند. CIPP تعدادی اصلاحات مبتنی بر بازار را برای تسریع این روند و اطمینان از این که این بار همه چیز متفاوت خواهد بود توصیه می کند.

یکی از اصلاحات کلیدی قیمت زغال سنگ است. از آنجایی که اندونزی ذخایر زغال سنگ زیادی دارد، دولت قیمت فروش زغال سنگ به نیروگاه های داخلی را معمولاً با نرخ های پایین تر از بازار محدود می کند. از آنجایی که زغال سنگ منبع اصلی تولید برق در اندونزی است، کنترل قیمت این سوخت ورودی هزینه های تولید را کاهش می دهد و به پایین نگه داشتن هزینه خرده فروشی برق کمک می کند.

CIPP سخت تلاش می کند تا این سقف قیمت برداشته شود و زغال سنگ در داخل با قیمت واقعی بازار خرید و فروش شود. استدلال در اینجا این است که هر چه زغال سنگ گرانتر باشد، جذابیت آن به عنوان منبع تولید برق کمتر می شود.

اصلاح دوم مدل کسب و کار PLN را هدف قرار می دهد. در اندونزی قیمتی که مصرف کنندگان به ازای هر کیلووات ساعت برق می پردازند بسته به نوع مشتری و خدمات ثابت است و معمولاً حتی در صورت افزایش هزینه های PLN تغییری نمی کند. این بدان معناست که PLN اغلب با ضرر سالانه زیادی عمل می کند و دولت این ضررها را از طریق روش های مختلف از جمله یارانه پوشش می دهد.

این بر اساس طراحی است. مانند سقف قیمت زغال سنگ، هدف این است که اطمینان حاصل شود که هزینه های بالاتر به مصرف کنندگان منتقل نمی شود. CIPP از PLN می‌خواهد که این سیستم را کنار بگذارد و «مدل درآمد آینده‌نگر» را اتخاذ کند که هزینه واقعی تولید برق را بهتر محاسبه کند. چنین اصلاحی تقریباً مطمئناً مصرف کنندگان را ملزم به پرداخت قیمت های بالاتر خواهد کرد.

اصلاح سوم شامل نقش PLN در سرمایه گذاری خصوصی و توسعه انرژی های تجدیدپذیر است. PLN مالک و اداره کننده سیستم انتقال و توزیع ملی اندونزی است و زمانی که توسعه دهندگان خصوصی وارد بازار اندونزی می شوند، باید نیروی خود را به PLN بفروشند. هیچ خریدار دیگری وجود ندارد زیرا PLN انحصار توزیع را دارد. بنابراین، قبل از اینکه یک موسسه مالی با تامین مالی چنین پروژه‌ای موافقت کند، توسعه‌دهنده معمولاً باید با PLN به توافق‌نامه خرید برق (PPA) برسد که شرایطی را تعیین می‌کند که شرکت برق بر اساس آن برق را خریداری می‌کند.

CIPP توصیه‌های متعددی را برای این که چگونه PLN می‌تواند این توافق‌ها (و فرآیند تدارکات به طور کلی) را «بانکی‌تر» کند - به این معنی که برای مؤسسات مالی تجاری و توسعه‌دهندگان خصوصی جذاب‌تر است، ارائه می‌کند. موضوع اصلی این توصیه‌ها انتقال سهم بیشتری از ریسک از فروشنده (توسعه‌دهنده پروژه) به خریدار (PLN و در نهایت دولت اندونزی) از طریق مکانیسم‌های مختلف است.

CIPP همچنین توصیه می‌کند که PLN بسیاری از مراحل چالش‌برانگیزتر در توسعه پروژه، مانند مطالعات امکان‌سنجی و تملک زمین را انجام دهد و پس از انجام بسیاری از کارهای اجرایی، پروژه‌ای را برای مناقصه به توسعه‌دهندگان پیشنهاد دهد. این، همراه با مقررات "ریسک زدایی"، مطمئناً پروژه ها را برای سرمایه گذاران و توسعه دهندگان خصوصی جذاب تر می کند. اما اینکه آیا این چیزی است که PLN قادر و مایل به انجام آن است و انتظار دریافت در ازای آن چیست، سوال دیگری است.

CIPP بسیج منابع مالی خصوصی برای توسعه انرژی های تجدیدپذیر در مقیاس با استفاده از ترکیبی از ابزارهای رایج بازار را متصور است. از دولت خواسته می شود که بخشی از این سرمایه گذاری ها را "ریسک زدایی" کند، و انتظار می رود PLN به چیزی شبیه به یک شرکت تجاری معمولی تبدیل شود. CIPP تخمین می زند که اندونزی از هم اکنون تا سال 2030 به 96 میلیارد دلار سرمایه گذاری در انرژی های تجدیدپذیر و بهبود شبکه نیاز دارد و افزایش تعرفه ها بر مصرف کنندگان به پرداخت این توسعه شتابان کمک خواهد کرد.

تطبیق دقیق‌تر قیمت برق با هزینه‌های تولید برای اطلاع‌رسانی بهتر در تصمیم‌های سرمایه‌گذاری، برنامه‌ریزی و تدارکات بلندمدت و پاسخگویی بیشتر آنها به شرایط بازار است. از آنجایی که فناوری‌هایی مانند انرژی خورشیدی برای ساخت و بهره‌برداری ارزان‌تر می‌شوند، در بازار رقابتی سیگنال‌های قیمت به طور طبیعی سرمایه‌گذاری را به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر سوق می‌دهند زیرا ارزان‌تر از زغال‌سنگ هستند.

برای اینکه این طرح همانطور که پیش بینی شده عمل کند، بخش انرژی اندونزی باید بیشتر شبیه یک بازار کارآمد و رقابتی عمل کند. به همین دلیل است که CIPP سخت تلاش می کند تا سقف قیمت زغال سنگ را حذف کند. اگر نیروگاه های داخلی بتوانند به دلیل مداخله دولت به تولید زغال سنگ زیر ارزش بازار ادامه دهند، آنگاه قیمت ها به عنوان سیگنال بی فایده هستند زیرا واقعیت اقتصادی را منعکس نمی کنند.

سیاست ممکن است بر بازارها غلبه کند

از نظر تاریخی، سیگنال‌های قیمت تعیین‌شده توسط بازارها به‌ویژه در بخش انرژی اندونزی مؤثر نبوده است. در واقع، یکی از اهداف صریح سیاست انرژی در اندونزی این است که مصرف کنندگان را از هزینه واقعی تولید انرژی محافظت کند. دولت اندونزی می‌خواهد برق را با قیمت‌های پایین و پایدار به مصرف‌کنندگان برساند و از نوسانات قیمت کالاها و سایر عوامل خارجی محافظت شود.

توانایی محدود کردن قیمت داخلی زغال سنگ به همین دلیل برای سیاستگذاران جذاب است. پس از همه‌گیری، زمانی که قیمت زغال سنگ در سراسر جهان سر به فلک کشیده بود، قبوض برق در اندونزی تغییر چندانی نداشت. دلیلش این است که PLN - و در نهایت دولت - زیان‌ها را می‌خورد و قیمت زغال‌سنگ به‌طور مصنوعی پایین می‌آمد.

کنترل قیمت ها اهرم سیاستی قدرتمندی است که دولت اندونزی احتمالاً به راحتی از آن دست نمی کشد. آنها در برابر هر چارچوب سیاستی که انتظار می رود مصرف کنندگان هزینه های عملیاتی و سرمایه گذاری بیشتری را به دلیل پیامدهای سیاسی افزایش قیمت متحمل شوند، بسیار مقاوم خواهند بود. این کشور زمانی که تلاش کرد یارانه سوخت را در سال 2022 کاهش دهد، شاهد اعتراضات گسترده بود.

درخواست برای PLN و ساختار بخش انرژی اندونزی برای بازنگری اساسی و پاسخگویی بیشتر به سیگنال های قیمتی تنها در عرض هفت سال، یک چشم انداز بسیار جاه طلبانه است. انتظار مصرف کنندگان برای متحمل شدن هزینه های افزایش یافته انتقال انرژی در حالی که دولت ریسک توسعه را برای سرمایه گذاری خصوصی بیشتر جذب می کند، پیشنهاد جذابی برای دولت اندونزی نخواهد بود.

واضح است که نقشه راه سرمایه گذاری JETP با هدف جذاب تر کردن بخش انرژی های تجدیدپذیر اندونزی برای سرمایه خصوصی نوشته شده است. چیزی که کمتر واضح است این است که آیا این طرح به اندازه کافی واقعیت اقتصاد سیاسی اندونزی و منافع و انگیزه های سهامداران کلیدی مانند PLN را آنگونه که واقعا هستند، به جای آن گونه که سرمایه گذاران و بازارهای جهانی می خواهند، توضیح می دهد.